يکشنبه ٠٤ آبان ١٣٩٣
« الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِ‌سَالَاتِ اللَّـهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّـهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّـهِ حَسِيبًا؛ (پیامبران) پیشین کسانی بودند که تبلیغ رسالتهای الهی می‌کردند و (تنها) از او می ترسیدند، و از هیچ کس جز خدا بیم نداشتند؛ و همین بس که خداوند حسابگر (و پاداش‌دهنده اعمال آنها) است!»
margin02
صفحه اصلي > تحقیقات،مقالات > معارف اسلامی > اعتقادات 
اخبار > پاسخ به شبهات عزاداری


حسین تربتی

پاسخ به شبهات عزاداری

کتاب «پاسخ به شبهات عزاداری» را آقای حسین رجبی، تدوین و تألیف کرده و مرکز انتشارات دفتر نماینده مقام معظم رهبری در امور اهل سنّت بلوچستان در 238 صفحه، در سال 1379 چاپ کرده است...

کتاب «پاسخ به شبهات عزاداری» را آقای حسین رجبی، تدوین و تألیف کرده و مرکز انتشارات دفتر نماینده مقام معظم رهبری در امور اهل سنّت بلوچستان در 238 صفحه، در سال 1379 چاپ کرده است.

مؤلف در پیش ‏گفتار مي گوید که عزاداری و سوگواری، امری عمومی و انسانی است که در میان تمام اقوام و ملل، وجود داشته و دارد. هر فرد یا گروهی برای آرامش روحی و التیام ناراحتی های روانی در برابر مصائب و حوادث جانسوز و دردناک، مراسم و آداب ویژه‏ای برگزار مي کند و این، امری عمومی است؛ ولی سخن در این است که آیا سوگواری از نظر قرآن و سنت مشروعیت دارد؟

آیا عزاداری و سوگواری در سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل‏بیت علیهم السلام آن حضرت و سایر مسلمانان صدر اسلام، وجود داشته است؟

صلی الله علیه و آله در صورتی که مشروعیّت عزاداری ثابت شود آیا مسلمانان به آن عمل می‏کرده‏اند؟ آیا نوحه‎سرایی، گریه، سینه زنی و حرکت موکبهای عزا رواست؟

صلی الله علیه و آله آیا تجدید عزاداریها در هر سال به ویژه برای سرور شهیدان ابا‏عبدالله الحسین علیه السلام ریشه دینی و عقلی دارد؟ و به‏طور کلّی فلسفه و انگیزه عزاداری و سوگواری چیست؟
در این نوشتار برآنیم با بهره‏گیری از منابع شیعه و سنّی (1)، برای رفع شبهات و ابهامات، به تبیین ریشه های اعتقادی، فقهی و تاریخی عزاداریها، به ویژه عزاداری سالار شهیدان حسین بن علی علیه السلام بپردازیم.

فهرست فصول کتاب
این کتاب دارای پیش گفتار و 15 فصل است که عناوین فصول آن عبارتند از:
1. تعریف، اقسام، آفات و ... عزاداری؛
2. عزاداری در پرتو قرآن؛
3. عزاداری در سیره پیامبر صلی الله علیه و آله با استفاده از منابع اهل سنّت؛
4. عزاداری پیامبر صلی الله علیه و آله و اصحاب ایشان برای امام حسین علیه السلام با استفاده از منابع اهل سنّت؛
5. عزاداری در منابع شیعه؛
6. بررسی و تحلیل روایات مخالف عزاداری؛
7. عزاداری در سیره عملی امامان معصوم علیهم السلام ؛
8 . عزاداری در سیره مسلمانان؛
9. عزاداری از دیدگاه، فقهای شیعه و سنی؛
10. تجدید عزاداری و سالگردها؛
11. عوامل رشد و گسترش عزاداری؛
12. چه کسانی با مجالس عزاداری به مبارزه برخاستند؛
13. آیا شیعیان کوفه در شهادت حسین بن علی علیه السلام دست داشتند؟
14. یزید در نگاه اهل سنّت؛
15. امام حسین علیه السلام و عاشورا از دیدگاه برخی از نویسندگان معاصر.

درآمد (تبیین موضوع بحث)
برای آشنایی بهتر با این کتاب به برخی موارد اشاره می شود:

مهم ترین اهداف عزاداری کدام است؟
در میان اهداف عزاداری باید گفت: انگیزه های گوناگونی وجود دارد که به اختصار عبارت اند از:
1. شناساندن مقام پیشوایان بزرگ اسلام که سراسر زندگی آنان برای جامعه اسلامی الگو و سرمشق است؛ خواه در مبارزه با طاغوتیان یا مسائل اخلاقی، روحی و ...؛
2. افزایش عشق و محبت نسبت به اهل‏بیت علیهم السلام که پاداش رسالت پیامبر صلی الله علیه و آله است؛
3. کمال خواهی و فضیلت طلبی که در سایه مجالس سخنرانی و همرنگی اهل بیت علیهم السلام و ... حاصل مي شود؛
4. اثبات حقانیت نهضت حسینی بر ضد طاغوتیان و آشنا کردن مردم با ویژگیهای قیام امام حسین علیه السلام؛
5. دعوت به دین و آگاه شدن از حقایق آن و فراخوانی مردم به صلاح و اصلاح و دوری از انحراف و فساد؛
6. یاد مصیبت اهل بیت علیهم السلام [که باعث آسان شدن مصائب و سختیهای دوستداران آنان است]؛
7. همدردی با رسول خدا صلی الله علیه و آله و حضرت زهرا علیها السلام و سایر ائمه علیهم السلام ؛
8. زنده شدن سنّت انفاق و اطعام به دیگران به ویژه فقرا در پرتو مجالس عزاداری؛
9. فراموش نشدن خاطره عاشورا به کمک این عزاداریها؛
10. افشاگری جنایات ستمگران به ویژه بنی امیّه و بنی عباس؛
11. رشد فضایل و کرامتهای انسانی و الهی و پرورش روحیۀ شهادت طلبی؛

در این باره باید گفت که هر قطره اشک، کلامی است که شهادت را چون پیامی به مردم ابلاغ می کند و گریه، نشانۀ آن است که فاجعه ای روی داده و ظلمی صورت گرفته است. عزاداری نه یک روز، نه ده روز، نه یک ماه بلکه در تمام سال برای این است که ملتی که پس از شهادت ابا عبدالله علیه السلام زندگی می کند عزادار باشد و در مجالس عزا با بیان فلسفه شهادت و با یادآوری از شهیدان، روحیه شهادت طلبی را همچنان زنده نگه دارد.
12. زنده نگه داشتن اسلام با استفاده ار ابزار عزاداری.
عزاداری، اسلام را زنده کرده است و اگر امام حسین علیه السلام قیام نمی کرد اثری از اسلام باقی نمی ماند. امام خمینی رحمه الله دربارۀ تجدید و تکرار عزاداریها می فرماید: «... اصلاً نمی فهمند مکتب سید‏الشهدا چه بوده و نمی دانند این منبرها، گریه ها و سینه زنیها حدود 1400 سال است که ما و مکتب را حفظ کرده و تا حالا اسلام را آورده [است.] این عده از جوانها این طور نیست که سوء نیت داشته باشند، [آنها] خیال می کنند که ما باید حرف روز بزنیم. حرف سیدالشهداء حرف روز، و همیشه حرف روز است؛ اصلاً حرف روز را سید الشهداء آورده است و دست ما داده است و سیدالشهداء را این گریه ها، و مکتب وی را این مصیبتها و داد و قالها و این سینه زنیها و این دسته جات حفظ کرده [است]. همینهاست که این نهضت را پیش برده [است]. اگر سیدالشهداء نبود این نهضت را – کسی – پیش نمی برد.» (2)
بنابراین عزاداری حسین بن علی علیه السلام یک حرکت است، یک موج است، یک مبارزه اجتماعی است. (3)
عزاداریها سبب می شود که شور و عاطفه با شعور و شناخت درآمیزد و ایمان را در ذهن جامعه هوادار، زنده نگاه دارد و مکتب عاشورا به عنوان یک فکر سازنده و حادثۀ الهام بخش، همواره تأثیر خود را حفظ کند. عزاداری، احیای خط خون و شهادت و رساندن صدای مظلومیت آل علی علیهم السلام به گوش تاریخ است. هم بر مظلومیت امام گریه می شود و هم در سایۀ آن، هدف امام حسین علیه السلام از نهضت و حرکت، شناخته می شود. روضه های خانگی و دسته های عزاداری و هیئتهای زنجیرزنی، پوشیدن لباس مشکی، پرچم به دست گرفتن، شربت و آب دادن، تلاش در برپایی مجالس، نوحه‏خوانی، سینه‏زنی و هر یک به نوعی سربازگیری برای جبهۀ حسینی است و به این پیوند، عمق و غنا می بخشد. (4)

عزاداری برای امام حسین علیه السلام در منابع اهل سنّت
نویسنده در این باره موارد متعددی را نقل کرده است که فقط به یک نمونه بسنده مي شود:
ابن جوزی نقل کرده است که امام حسین علیه السلام کودکی دو ساله بود. پیامبر صلی الله علیه و آله برای سفری آماده شدند. ناگهان در همان گامهای نخستین، توقف کرد و فرمود: «انا لله و انا الیه راجعون» و اشک از چشمان مبارکشان جاری شد. علت گریه را جویا شدند، فرمود: «هذا جَبرئیل یُخبرنی عَن اَرضٍ بِشَطِ الفرات یُقالُ لهُ کَربَلا یُقتلُ فیها الحسَین بن فاطمه علیه السلام؛ هم اکنون جبرئیل مرا از سرزمینی آگاه کرد که در کنار شط فرات قرار دارد و نامش کربلاست. حسین، فرزند فاطمه علیها السلام در آن سرزمین به شهادت مي رسد.» از قاتل او جویا شدند؟ فرمود: «رَجَلٌ یًقالُ لَهُ یزید و کَاَنّی اَنظُرُ اِلی مَصرَعِهِ وَ مَدفَنِهِ؛ مردی که به او یزید گفته می‏شود، قاتل فرزندم خواهد بود و هم اکنون محل کشته شدن و دفن حسین را [با چشم خود] مي نگرم.»

آن‏گاه پیامبر صلی الله علیه و آله با حالت غمگین و ناراحت از سفر بازگشت و آن را ادامه نداد. [آن‏گاه خطبه‏ای ایراد فرمود.] پس از پایان خطبه، دست راست را بر سر حسن و دست چپ را بر سر حسین گذاشت و بعد از آن، دستهای مبارکش را به سوی آسمان بلند کرد و فرمود: «اَللَّهُمَّ إِنَّ مُحَمَّداً عَبْدُكَ وَ رَسُولُكَ وَ هَذَانِ أَطَائِبُ عِتْرَتِي وَ خِيَارُ؟! ذُرِّيَّتِي وَ... اللَّهُمَّ فَبَارِكْ لَهُ فِي قَتْلِهِ وَ اجْعَلْهُ مِنْ سَادَاتِ الشُّهَدَاءِ اللَّهُمَّ وَ لَا تُبَارِكْ فِي قَاتِلِهِ وَ خَاذِلِه‏؛ بارالها! محمد، بنده و پیامبر توست و این دو، پاکان اهل بیت علیهم السلام و برگزیدگان ذریۀ من هستند ... خدایا! شهادت را برای حسین مبارک فرما و او را سرور شهیدان قرار ده. خدایا! برای قاتل و خوارکننده اش برکتی قرار مده.»
زمانی که سخن پیامبر صلی الله علیه و آله به اینجا رسید صدای مردم حاضر در مسجد به گریه بلند شد. حضرت فرمود: «اَتبکوُن وَلا تنصرونه؟؛ آیا [بر او] گریه می کنید و او را یاری نمی کنید؟» پس از آن از مسجد خارج شد و بعد از لحظاتی در حالی که رنگشان متغیّر و چهره شان برافروخته بود به مسجد بازگشت و با چشمانی گریان فرمود: «اَیُّهَا النَّاسُ إِنِّي مُخَلِّفٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي وَ مِزَاجَ مَائِي وَ ثَمَرَةَ فُؤَادِي وَ مُهْجَتِي لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ أَلَا وَ إِنِّي لَا أَسْأَلُكُمْ فِي ذَلِكَ إِلَّا مَا أَمَرَنِي رَبِّي أَنْ أَسْأَلَكُمْ عَنْهُ أَسْأَلُكُمْ عَنِ الْمَوَدَّةِ فِي الْقُرْبَى وَ احْذَرُوا أَنْ تَلْقَوْنِي غَداً عَلَى الْحَوْضِ وَ قَدْ آذَيْتُمْ عِتْرَتِي وَ قَتَلْتُمْ أَهْلَ بَيْتِي وَ ظَلَمْتُمُوهُم؛ (5) ای مردم دو گوهر گرانبها در میان شما بر جای می گذارم: کتاب خدا و عترتم که آمیخته با آب حیاتم و ثمره وجودم هستند. [این دو] از هم جدا نخواهند شد تا وقتی کنار حوض کوثر من وارد شوند و من دربارۀ اهل بیتم از شما چیزی جز آنچه پروردگارم مرا به آن فرمان داده که از شما بخواهم، نمی‏خواهم. از شما می‏خواهم که درباره نزدیکانم مودّت داشته باشید و پرهیز کنید از اینکه فردای قیامت نزد حوض کوثر با من ملاقات کنید در حالی که عترتم را اذیت کرده و اهل بیتم را کشته و به آنان ستم کرده باشید.»

امام حسین علیه السلام در کلام علما و محققان اهل سنّت
در این بخش نیز سخنانی از محققان و نویسندگان اهل سنّت نقل شده است که ما فقط بخشی از سخنان علّامه استاد شیخ عبدالله علائلی مصری را مي آوریم:
«حسین، مردی است که همۀ عظمتهای جهان در او جمع شده و در هر صفت پسندیده‏ای، یگانگی پیدا کرده است. آری، مردی که وجودش سرشار از عظمت نبوت محمد علیه السلام، عظمت و مردانگی علی و عظمت فضیلت فاطمه و نماینده عظمت انسان و آیت آیات بیّنات است. از اینرو یاد کردن از او و انجمن کردن در ذکر حالات و مصائبش فقط یاد کردن مردی از مردان جهان نیست؛ بلکه یاد کردن انسانیت است که ابدی است و اخبارش، اخبار یک شخصِ بزرگ نیست که اخبار بزرگواری بی‏مانند است؛ مردی است که وجودش، آیت مردان جهان است و بزرگواری است که در وی حقیقت بزرگی مجسم است و باید همیشه او را یاد کرد و از وی موعظه گرفت؛ از اینرو شایسته است که همیشه در ذکر او باشیم و به یادش رازهای غیب را خواستار شویم؛ زیرا مصدر الهام الهی است و در این عالم جلوه‏گر شده و پرتو هیبتش در قرنهای پی در پی کشیده شده است و همیشه درخشنده خواهد بود تا آنکه لانهایت ابد را در اشعه انوار خود منتظم کند و در مأورای آسمان و زمین جلوه گر شود و آیا برای نور خدا حدی هست؟
هر کس به پایان کار حسین بنگرد، می داند که بزرگ ترین پایان و بزرگ ترین فداکاری، یادگاری است که در جهان دست خدا به خامۀ توانایی به خطی سرخ تا ابد نوشته شده است.» (6)

حُسن ختام
در بخشی دیگر، سخنان نغز و زیبا و اشعار جذاب و دلکش از علّامه اقبال لاهوری آمده است که برای نمونه این چند بیت را می آوریم:
...در نوای زندگی سوز از حسینا     //   هل حق، حریت آموز از حسین
هر که پیمان با هوالموجود بست    //   گردنش از بند هر معبود رست
مؤمن از عشق است و عشق از مؤمن است     //   عشق را ناممکن ما، ممکن است
عقل را سرمایه از بیم و شک است    //   عشق را عزم و یقین لاینفک است
عقل گوید شاد شو، آباد شو    //   عشق گوید بنده شو آزاد شو
عشق را، آرام جان حریت است    //   ناقه ‏اش را ساربان حریت است (7)


  پی نوشت :

1) امتیاز این کتاب، یکی در همین است که از منابع درست اول اهل سنّت استفاده کرده است؛ ولی کاستی آن، این است که مشخصات منابع (چاپ ناشر، مکان چاپ و ...) نیامده است و به صورت حضوری این مطلب را حقیر نیز با مؤلف محترم در میان گذاشتم که امیدوارم در چاپهای بعدی اصلاح شود.
2) کتاب مذکور، ص 26، به نقل از: قیام عاشورا در کلام و پیام امام، ص 16.
3) نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، مرتضی مطهری، ص 89.
4) فرهنگ عاشورا، جواد محدثی، ص 314.
5) مقتل، ابن جوزی، ج1، ص 164.
6) ص 227 کتاب مذکور، به نقل از: تاریخ الحسین، نقد و تحلیل: عبدالله علائلی مصری، مترجم شیخ محمد باقر کمره‌ای.
7) دیوان اشعار، اقبال لاهوری، ص 103.

منبع : ماهنامه اطلاع رسانی، پژوهشی، آموزشی مبلغان شماره135 .




تاریخ ارسال مطلب : سه شنبه ٢٧ ارديبهشت ١٣٩٠ / شماره خبر : ٨٦٦٩٠ / تعداد بازدید : 1652

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج